Bir kardeşin dünyaya gelmesi, aile için büyük bir mutluluktur; ama büyük çocuk için aynı zamanda büyük bir değişimdir. Bir anda ilginin, zamanın ve evin düzeninin paylaşılması gerekir. Kıskançlık bu değişime verilen son derece doğal bir tepkidir ve çoğu zaman "Hâlâ sevilecek miyim, benim yerim nerede?" sorusunun dışa vurumudur.
Kıskançlık nasıl görünür?
- Daha küçük yaşa ait davranışlara dönme: altını ıslatma, biberon isteme, bebek gibi konuşma,
- Bebeğe karşı fazla sert sevgi gösterme, sıkma, itme,
- Ebeveyne yapışma ya da tam tersi ondan uzaklaşma, küsme,
- Uyku ve yeme düzeninde değişiklik, sık ağlama ve öfke.
Bu davranışlar çocuğun "beni de gör" deme biçimidir. Cezalandırmak yerine altındaki ihtiyacı görmek, süreci çok daha kolaylaştırır.
Bebek gelmeden önce
- Haberi çocuğun yaşına uygun ve doğal bir dille verin. Bebeğin gelişini abartılı vaatlerle ("Sana oyun arkadaşı geliyor!") anlatmamaya dikkat edin; yenidoğan uzun süre oyun arkadaşı olamaz.
- Oda ya da yatak değişikliği gibi düzen değişikliklerini bebek gelmeden haftalar önce yapın ki "bebek yüzünden" algılanmasın.
- Kendi bebeklik fotoğraflarına birlikte bakın. Ona da aynı özenle bakıldığını görmek güven verir.
Bebek geldikten sonra
- Her gün kısa ama yalnızca ona ait bir zaman ayırın. 15 dakikalık, telefonsuz, onun seçtiği bir oyun bile çok değerlidir.
- Duygularını kabul edin. "Bazen kardeşin olmasaydı keşke diye düşünüyorsun, değil mi? Bu çok normal." Duygu yasaklandığında kaybolmaz, gizlenir.
- Yardımcı rolü verin ama zorlamayın. Bez getirmek, bebeğe şarkı söylemek gibi küçük görevler, çocuğun kendini değerli hissetmesini sağlar.
- Karşılaştırmaktan kaçının. "Bak kardeşin ne uslu" gibi cümleler rekabeti besler.
- Geri dönüş davranışlarına sakin yaklaşın. Bu dönem geçicidir; kızmak yerine sabırla eski rutine destek olun.
Büyük çocuğa "Sen artık abisin, ablasın" demek yerine "Sen benim ilk bebeğimsin ve bu hiç değişmeyecek" demek, onun en çok duymaya ihtiyaç duyduğu cümle olabilir.
Ne zaman destek almalı?
Kıskançlık aylarca yoğunluğunu koruyorsa, çocuk kardeşine zarar verecek davranışlar gösteriyorsa ya da kaygı, uyku ve yeme sorunları belirgin biçimde artıyorsa bir uzmandan destek almak faydalıdır. Oyun terapisi, çocuğun kardeş deneyimine dair duygularını güvenli bir ortamda ifade etmesine ve işlemesine yardımcı olur.
